Avrupa Birliği (AB), gübre arz güvenliğini artırmak ve ithalata bağımlılığı azaltmak amacıyla kapsamlı bir plan geliştirdi. AB Komisyonu, tarım sektöründeki zorluklara yanıt vermek için Gübre Eylem Planı’nı kamuoyuna duyurdu. Bu plan, özellikle artan gübre maliyetleri nedeniyle sorun yaşayan çiftçilere destek sağlayarak yerli üretimi teşvik etmeyi hedefliyor.
Plan çerçevesinde, yüksek gübre maliyetlerinden etkilenen çiftçilere mevcut AB tarım politikaları üzerinden hedeflenmiş destekler sunulacak. Yaz mevsimi öncesinde açıklanması beklenen mali paket, yeni üretim dönemine hazırlık için çiftçilere likidite desteği sağlamayı amaçlıyor. Ayrıca, üye ülkelerin tarım politikası çerçevesinde sunulan destekleri daha etkili kullanmalarını sağlamak için yeni bir yasal düzenleme hazırlanacak.
Bu yasal paket, nakit akışını artıracak likidite mekanizmaları, avans ödemelerinde esneklik ve gübre kullanımını azaltmaya yönelik uygulamaları içerecek. AB, gübre sektöründeki sanayi kaybını önlemek, arz güvenliğini sağlamak ve ithalata bağımlılığı azaltmak adına yerli üretime ağırlık verecek. Aynı zamanda, döngüsel ekonomiyi desteklemek ve emisyonları düşürmek amacıyla Avrupa menşeli alternatif gübrelerin kullanımını teşvik edecek.
Organik ve biyolojik bazlı gübreler ile geleneksel mineral gübrelere alternatif ürünlerin yaygınlaştırılması da planın önemli bir parçası olacak. Sürdürülebilir Avrupa menşeli gübrelere olan talebi artırmak için resmi süreçlerin kolaylaştırılması hedefleniyor. Ayrıca, gübre piyasasında şeffaflığı artırmak ve sektör paydaşları arasında iş birliğini güçlendirmek için “AB Gübre Değer Zinciri Ortaklığı” kurulacak. Bu platform, gübre üreticileri, çiftçiler ve üye ülkelerle birlikte arz güvenliği ve uygun fiyatlı gıda üretimi konularında ortak çözümler geliştirecektir.
AB Komisyonu, gübre piyasasına dair veri akışını güçlendirecek, erken uyarı sistemleri oluşturacak ve gerektiği durumlarda ortak alım ya da stok oluşturma gibi stratejileri değerlendirecek. Bu adımlar, son yıllarda yaşanan jeopolitik krizlerin Avrupa’nın gübre ve gıda sistemindeki kırılganlıkları ortaya çıkarması nedeniyle atılmaktadır. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmalar, enerji fiyatlarındaki artış ve Rusya ile Belarus’tan yapılan gübre ithalatındaki kısıtlamalar, Avrupa’da gübre maliyetlerini ciddi şekilde artırmıştır. AB, şu anda gübre ihtiyacının önemli bir kısmını, azotlu gübrelerin yaklaşık yüzde 30’unu ve fosfat bazlı gübrelerin ise yüzde 70’ini ithalatla karşılamaktadır. Bu durum, kriz anlarında Avrupa’nın dış şoklara maruz kalmasına neden olmaktadır.
Kaynak: AA / Ata Ufuk Şeker
